เกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์

พิพิธภัณฑ์ไอนุแห่งชาติเป็นพิพิธภัณฑ์แห่งชาติที่แรกในประเทศญี่ปุ่นที่มุ่งเน้นนิทรรศการและการสำรวจค้นคว้าวัฒนธรรมไอนุ เป็นต้น โดยก่อตั้งขึ้นมาเพื่อฟื้นฟูบูรณะและเผยแพร่วัฒนธรรมของชนเผ่าไอนุ

อุโปะโปย (พิพิธภัณฑ์และสวนไอนุแห่งชาติ) อันเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์นั้น เป็นโครงการระดับชาติที่มีแนวคิดสำคัญอย่างการให้เกียรติชนพื้นเมืองและสร้าง “สังคมที่มีชีวิตชีวาด้วยความหลากหลาย, ความมั่งคั่งของวัฒนธรรม และการไม่เลือกปฏิบัติ” ไปพร้อมๆ กับการฟื้นฟูบูรณะและเผยแพร่วัฒนธรรมไอนุซึ่งเป็น “วัฒนธรรมอันมีค่าของประเทศญี่ปุ่น” ตามที่ถูกเขียนไว้ในแนวคิดพื้นฐานนั้นด้วยเช่นกัน พิพิธภัณฑ์ไอนุแห่งชาติถือเป็นจุดศูนย์กลางของอุโปะโปยดังกล่าว เราจึงได้ดำเนินการจัดนิทรรศการวัฒนธรรมของไอนุ สำรวจค้นคว้า เผยแพร่การศึกษา พัฒนาบุคลากร และจัดเตรียมเอกสาร ฯลฯ โดยมีแนวคิดว่า “จะให้เกียรติไอนุซึ่งเป็นชนพื้นเมือง และส่งเสริมความตระหนักรู้และความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของไอนุทั้งในประเทศญี่ปุ่นและต่างประเทศ ไปพร้อมๆ กับการสร้างและพัฒนาวัฒนธรรมไอนุใหม่ๆ ขึ้น”

นอกจากชนเผ่าไอนุแล้ว ชนพื้นเมืองจำนวนมากของแต่ละที่ทั่วโลกยังกำลังเผชิญกับประสบการณ์ในยุคสมัยอันขมขื่น ไม่ว่าจะเป็นการถูกช่วงชิงที่ดินและทรัพยากรอันเป็นรากฐานของการดำรงชีวิตตามนโยบายของประเทศ และไม่ได้รับอนุญาตให้ใช้ภาษาอันเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง รวมถึงถูกแบ่งแยกหรือเลือกปฏิบัติอย่างไม่ยุติธรรม ฯลฯ กระบวนการดังกล่าวทำให้ไม่แปลกเลยที่วัฒนธรรมอันล้ำค่าของพวกเขาเหล่านั้นตกอยู่ในภาวะเสี่ยงที่จะสูญหาย ทว่าแม้จะมีอุปสรรคเหล่านั้นเกิดขึ้น แต่ชนพื้นเมืองจำนวนมากก็ยังคงสืบสานวัฒนธรรมอย่างแน่วแน่ และสร้างพิพิธภัณฑ์ขึ้นมาเองเพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูวัฒนธรรมอันเป็นรากฐานของพวกตน และชนเผ่าไอนุเองก็เป็นหนึ่งในชนเผ่าที่กล่าวมาเหล่านั้น ชนเผ่าไอนุก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ชื่อ “พิพิธภัณฑ์ไอนุ” และเปิดให้บริการมายาวนานมากกว่า 30 ปีในชิราโออิแห่งนี้ พิพิธภัณฑ์นี้ได้แนะนำวัฒนธรรมไอนุผ่านทางนิทรรศการและศิลปะการแสดง ทั้งยังแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมกับชนพื้นเมืองของแต่ละพื้นที่ทั่วโลกผ่านทางวัฒนธรรมอีกด้วย กล่าวคือเป็นริเริ่มการทำกิจกรรมในรูปแบบการลงมือฟื้นฟูวัฒนธรรมและการอยู่ร่วมกันกับชนเผ่าไว้

“พิพิธภัณฑ์ไอนุ” นี้ปิดฉากประวัติศาสตร์ดังกล่าวลงในเดือนมีนาคม 2018 เพราะการก่อสร้างอุโปะโปย แต่อุโปะโปยและพิพิธภัณฑ์ไอนุแห่งชาติอันเป็นสถานที่ศูนย์กลางนั้นก็ยังจะสืบสานเจตนารมณ์เหล่านั้นต่อไปอย่างมั่นคง การฟื้นฟูวัฒนธรรม การสร้างสรรค์ และการอยู่ร่วมกันของชนเผ่าที่หลากหลายนั้นเป็นเหมือนล้อทั้งสองข้างของรถยนต์ การเสริมซึ่งกันและกันนั้นจะช่วยกระตุ้นสังคมโดยรวม พิพิธภัณฑ์แห่งชาติใหม่นี้จะดำเนินการในภารกิจที่มีชนเผ่าไอนุเป็นแกนหลักสำคัญ แล้วในขณะเดียวกันเราก็ต้องการมุ่งไปที่การช่วยกระตุ้นสังคมมนุษย์โดยรวมให้เกิดความคึกคักซึ่งไม่ใช่เฉพาะในประเทศญี่ปุ่นเท่านั้นแต่ยังมีผู้ที่เกิดในชนเผ่าหลากหลายทั่วโลกมารวมตัวกันทำให้เกิดเป็นจุดเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมไอนุ รวมถึงมีการเข้าร่วมเพื่อฟื้นฟูบูรณะและสร้างสรรค์เหล่านั้นครับ

อุโปะโปยและพิพิธภัณฑ์ไอนุแห่งชาติเปิดแล้วเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2020 โดยล่าช้าไป 3 เดือนเนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ (โควิด-19) และเราหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้รับการสนับสนุนและความร่วมมือจากทุกท่านยิ่งๆขึ้นไป

館長からのご挨拶

 国立アイヌ民族博物館は我が国に初めて誕生した、アイヌ文化の展示や調査研究などに特化した国立博物館です。アイヌ民族の文化を復興し、発展させるべく創設されました。

 博物館を擁するウポポイ(民族共生象徴空間)は、その基本構想にも書かれていますように、「我が国の貴重な文化」であるアイヌ文化を復興・発展させるとともに、先住民族の尊厳を尊重し、「差別のない多様で豊かな文化を持つ活力ある社会」を築いていくという重要な意義を持つ国家プロジェクトです。国立アイヌ民族博物館はそのウポポイの中核施設として、「先住民族であるアイヌの尊厳を尊重し、国内外にアイヌの歴史・文化に関する正しい認識と理解を促進するとともに、新たなアイヌ文化の創造及び発展に寄与する」という理念を掲げ、アイヌ文化の展示、調査研究、教育普及、人材育成、資料整備等に取り組みます。

 アイヌ民族をはじめ、世界各地の先住民族の多くは、国家の政策によって生活基盤である土地や資源を奪われ、独自の言語を使うことを禁じられ、不当な差別を受けるなど、苦しい時代を経験しています。その過程で、彼らの貴重な文化が消滅の危機に瀕することすら珍しいことではありませんでした。しかし、そのような逆境にあっても、多くの先住民族が文化の伝承を地道に続け、自ら博物館をつくり、自らの拠り所となる文化を保存、復興しようとしてきました。アイヌ民族もまたそのような民族の一つであり、ここ白老の地には自らが創立した「アイヌ民族博物館」という博物館が30年以上にわたって運営されてきました。この博物館は展示と芸能でアイヌ文化を紹介し、また文化を通じて世界各地の先住民族と交流してきました。つまり、文化復興と民族共生を先取りする形で活動してきたのです。

 この「アイヌ民族博物館」はウポポイ建設に伴って2018年3月にその歴史を閉じましたが、その精神は、ウポポイとその中核施設である国立アイヌ民族博物館が着実に受け継いでいきます。文化の復興、創造と多様な民族の共生は車の両輪であり、その相乗効果によって社会全体を活性化させていきます。この新しい国立博物館では、アイヌ民族が主体となって課せられた使命に取り組みますが、それと同時に世界の多様な民族の出身者がアイヌ文化を接点にして集まり、その復興と創造に参加することで、日本国内のみならず人類社会全体の活性化に貢献することを目指していきたいと考えております。

 ウポポイと国立アイヌ民族博物館は新型コロナウイルス感染拡大という事態を受けて3ヶ月遅れて2020年7月12日に開業しました。皆様方のなお一層の御支援、御協力を心よりお願い申し上げます。

2020年7月

国立アイヌ民族博物館館長

佐々木 史郎

แนวคิด

พิพิธภัณฑ์ไอนุแห่งชาติให้เกียรติไอนุที่เป็นชนพื้นเมืองของญี่ปุ่น รวมถึงส่งเสริมความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม ฯลฯ ของไอนุทั้งในประเทศญี่ปุ่นและต่างประเทศ พร้อมทั้งช่วยเหลือในการสร้างสรรค์และพัฒนาวัฒนธรรมใหม่ๆ ของไอนุ

ความเป็นมาในการสร้างพิพิธภัณฑ์

ดูเกี่ยวกับความเป็นมาในการสร้างพิพิธภัณฑ์ไอนุแห่งชาติและอื่นๆ ได้ที่เว็บไซต์นี้ของหน่วยงานด้านวัฒนธรรม

เกี่ยวกับเครือข่ายของพิพิธภัณฑ์

สร้างระบบประสานงานและร่วมมือกับผู้ใช้และผู้สืบทอดวัฒนธรรมไอนุ พิพิธภัณฑ์ มหาวิทยาลัย รวมถึงสถาบันวิจัยของทั้งในและนอกฮอกไกโด ทั้งยังส่งเสริมการแชร์และเผยแพร่ข้อมูล เก็บรวบรวมเอกสารและร่วมมือกันวิจัย ฯลฯ และได้เตรียมการกู้ภัยและบูรณะทรัพย์สินทางวัฒนธรรมที่ถูกภัยพิบัติโดยประสานงานกับพิพิธภัณฑ์ทั่วประเทศญี่ปุ่น อย่างเช่นในฮอกไกโด เป็นต้น

เกี่ยวกับการเขียนถอดเสียงและภาษาถิ่นของภาษาไอนุภายในอาคาร

กระดานหรือป้ายอธิบายภายในอาคารและห้องนิทรรศการจะมีเขียนเป็นภาษาไอนุ โดยภาษาไอนุจะแสดงอยู่บนสุดเป็นภาษาแรก

เกี่ยวกับการเขียนถอดเสียงภาษาไอนุ

ปัจจุบันนี้มีการเขียนถอดเสียงภาษาไอนุเป็นตัวอักษรโรมันจิและคาตาคานะ เนื่องจากภาษาไอนุไม่มีวิธีถอดเสียงที่ตรงกัน (วิธีการเขียนที่ถูกต้อง) ป้ายภายในอาคารจึงถอดเสียงด้วยอักษรคาตาคานะโดยอิงจากตำราเรียนภาษาไอนุ “อาโคร อิตัค” ที่แก้ไขและตีพิมพ์โดยสมาคมอุตาริแห่งฮอกไกโด (รัฐวิสาหกิจ) (ปัจจุบันเป็นสมาคมไอนุประจำฮอกไกโด (รัฐวิสาหกิจ))

เกี่ยวกับประโยคอธิบายและภาษาถิ่นของภาษาไอนุ

มีประโยคอธิบายภาษาไอนุที่เขียนโดยผู้สืบทอดภาษาไอนุจากพื้นที่ต่างๆ อยู่ภายในห้องนิทรรศการ เนื่องจากพิพิธภัณฑ์ต้องการจะอนุรักษ์ความหลากหลายของภาษาไอนุเอาไว้ จึงมีการเขียนภาษาไอนุตามภาษาถิ่นหรือวิธีการเขียนถอดเสียงของผู้เขียนแต่ละคน

レイシャル・ハラスメント対策

ウアイヌコㇿ宣言について

公益財団法人アイヌ民族文化財団が、「レイシャル・ハラスメントは許さない」との信念のもと、レイシャル・ハラスメントにあたる行為に対して毅然として対応するとともに、アイヌ文化の振興、アイヌの伝統等に関する知識の普及・啓発などの活動を通じ、多様な価値観が共生し、アイヌ民族の誇りが尊重される共生社会、すなわち差別のない社会の実現を目指すことを宣言するものです。

(「ウアイヌコㇿ」)とは、アイヌ語で「尊敬しあう」という意味です。)